Wat gebeurt er als twee deelnemers aan dezelfde toernooitafel heimelijk samenspannen tegen de rest? Zulke afspraken raken de kern van eerlijk spel, zeker bij formaten waarin spelers tegenover elkaar zitten en de organisator alleen een vergoeding ontvangt. Hieronder staat wat met collusie en fraude wordt bedoeld, hoe aanbieders onregelmatigheden kunnen opsporen en welke rol de keuring van speelsystemen speelt. Ook komt aan bod wat de wet over illegaal aanbod bepaalt, hoe een vermoeden van oneerlijkheid bij de Kansspelautoriteit (KSA) kan worden gemeld en hoe het toezicht zich in de loop der tijd ontwikkelde.
Fraude en collusie: begrippen helder gemaakt
Collusie betekent dat spelers heimelijk afspraken maken om andere deelnemers te benadelen, bijvoorbeeld door onderling informatie over hun kaarten te delen. Fraude is een breder begrip en omvat elke vorm van misleiding waarmee iemand een oneerlijk voordeel probeert te behalen.
Bij poker spelen deelnemers tegen elkaar en niet tegen het huis. De organisator heeft geen belang bij de uitkomst van een tafel, maar ontvangt een vergoeding, de rake. Bij een freezeout, een toernooi met een inleg per deelnemer, moet daarom elke tegenstander zelfstandig beslissen. Heimelijke afspraken tasten precies die veronderstelling aan, ook als er aan het spel zelf niets technisch mankeert.
Hoe aanbieders onregelmatigheden opsporen
Een vergunde aanbieder weet wie er speelt. Voordat iemand wordt toegelaten, stelt de aanbieder identiteit en leeftijd vast, met 18 jaar als ondergrens, en wordt gecontroleerd of die persoon in CRUKS (Centraal Register Uitsluiting Kansspelen) staat. Daardoor staat achter elk account een geidentificeerde persoon, wat het lastiger maakt om met meerdere accounts aan dezelfde tafel te verschijnen.
Ook geldstromen laten sporen na. Stortingen komen van de eigen betaalrekening van de speler, uitbetalingen gaan naar een eigen rekening en anonieme betaalmiddelen zijn niet toegestaan. Alle transacties lopen via de speelrekening. Wie die gegevens naast spelpatronen legt, ziet afwijkingen sneller.
Betrouwbaarheid via keuring van speelsystemen
Speelsystemen van vergunde aanbieders worden gekeurd door een daartoe aangewezen instantie. Sinds 1 oktober 2024 geldt daarvoor Keuringsschema 2.1. De keuring is een onafhankelijke toets: niet de aanbieder zelf, maar een externe partij beoordeelt of het systeem aan de gestelde eisen voldoet. Een onderdeel daarvan is de toevalsgenerator (RNG), een algoritme dat (pseudo)willekeurige uitkomsten levert waarbij elke uitkomst onafhankelijk is van de vorige. Bij kaartspellen bepaalt zo’n generator de volgorde van de kaarten.
Voor collusie biedt keuring op zichzelf geen oplossing, want dan gaat het om het gedrag van mensen en niet om de werking van software. Wel scheidt zij twee vragen: of het delen van de kaarten eerlijk verloopt, en of deelnemers zich aan de spelregels houden. Spelregels en knoppen moeten bovendien in het Nederlands zijn en bedragen staan in euro, niet in fiches of tokens, zodat spelers vooraf kunnen nalezen wat in een toernooi geldt. Zo richt de keuring zich op het systeem, terwijl aanbieder en toezichthouder letten op wat spelers daarmee doen.
Wat de wet zegt over illegaal aanbod
Online kansspelen mogen in Nederland alleen worden aangeboden door houders van een KOA-vergunning, die de KSA verstrekt op grond van artikel 31a van de Wet op de kansspelen. De vergunninghouder moet gevestigd zijn in de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte. De Wet kansspelen op afstand (Wet Koa) trad op 1 april 2021 in werking en sinds 1 oktober 2021 bestaat een open, legale online markt. Een vergunning is te controleren in de Kansspelwijzer op de website van de KSA, het enige juiste overzicht van verleende vergunningen. Bij een partij die daar niet in staat, kan niet worden gerekend op de waarborgen die bij het vergunde stelsel horen, zoals keuring, controle op CRUKS en de regels over betalingen.
Meldingen over verdachte activiteit
Bij een vermoeden van oneerlijk spel is de aanbieder het eerste aanspreekpunt, omdat die over de speelgegevens beschikt en een eigen klantenservice en procedure heeft. Een voorbeeld van een aanbieder is Spinogrino. Wie er met de aanbieder niet uitkomt, kan een signaal doorgeven aan de KSA. De toezichthouder neemt meldingen over illegaal aanbod en over fraude in ontvangst en die meldingen kunnen ook anoniem worden gedaan, waardoor de drempel laag blijft voor wie liever niet met naam wil melden. Voor de aanbieder geldt dat alle betalingen via de speelrekening lopen en dat spelers zijn geidentificeerd, zodat er gegevens zijn om een vermoeden mee te toetsen.
Let op: een melding bij de aanbieder is de eerste stap; de KSA ontvangt ook anonieme signalen over illegaal aanbod en fraude.
Als je het vermoeden hebt van oneerlijkheid
Voor klachten over een aanbieder bestaat geen vaste procedure bij de KSA, en daarom begint de route bij de aanbieder zelf, via de klantenservice of de eigen klachtenprocedure. Het Juridisch Loket kan daarna helpen bij de vervolgvraag, bijvoorbeeld wanneer het antwoord van de aanbieder onbevredigend blijft. Meldingen over illegaal aanbod of fraude gaan rechtstreeks naar de KSA, desgewenst anoniem, en staan los van een klacht over een bepaalde aanbieder.
De volgorde in het kort:
- Leg het vermoeden voor aan de klantenservice of via de klachtenprocedure van de aanbieder.
- Vraag bij een onbevredigende uitkomst advies aan het Juridisch Loket.
- Meld illegaal aanbod of fraude bij de KSA, desgewenst anoniem.
Eerlijkheid als thema in kansspelgeschiedenis
Eerlijkheid speelt al eeuwen een rol in het Nederlandse kansspelbeleid. De Staatsloterij, voorloper van de Generaliteitsloterij, werd in 1726 ingesteld; de eerste trekking vond plaats op 7 oktober 1726 in de Ridderzaal in Den Haag. Zij wordt vaak genoemd als een van de oudste nog bestaande loterijen ter wereld. In 2016 gingen de Staatsloterij en De Lotto samen verder als Nederlandse Loterij.
Het wettelijk kader en het toezicht kregen later vorm. De Wet op de kansspelen dateert van 1964. Toezicht werd eerst uitgeoefend door het College van toezicht op de kansspelen, dat vanaf 1 januari 1996 bestond. Op 1 april 2012 werd de Kansspelautoriteit opgericht, die het College verving. Sinds 1 januari 2016 is de KSA ook toezichthouder voor de Wwft. Het toezicht ontwikkelde zich zo van een college naar een zelfstandige autoriteit met een breder takenpakket. Zo bleef eerlijkheid een vast thema in het toezicht, ook toen de markt zich naar internet verplaatste.
Technologie en integriteit in de komende jaren
Technische ontwikkelingen veranderen de manier waarop integriteit wordt bewaakt. Adobe Flash ging op 31 december 2020 uit de ondersteuning en de sector stapte over op HTML5, dat in de browser werkt zonder plug-ins. Responsief ontwerp past de weergave aan het scherm aan, zodat spelregels, bedragen in euro en meldingen ook op een telefoon leesbaar blijven. Ook de verbinding is beschermd: het slotje in de adresbalk staat voor versleuteling met TLS.
Bij betalingen vraagt de Europese richtlijn PSD2 om sterke klantauthenticatie, een tweede bevestiging naast het wachtwoord. Bij kaartbetalingen komt daar 3D Secure bij, een extra bevestiging via de bank. Beide maken het lastiger om met buitgemaakte gegevens te betalen, wat de koppeling tussen account en echte persoon beschermt.
Veelgestelde vragen
Wat is collusie bij online poker?
Collusie is het heimelijk samenwerken van twee of meer spelers ten nadele van de andere deelnemers, bijvoorbeeld door informatie over kaarten te delen. Omdat poker een spel van spelers tegen elkaar is, tast dit de eerlijkheid van de tafel direct aan.
Wie controleert of speelsystemen eerlijk werken?
Speelsystemen worden gekeurd door een daartoe aangewezen instantie, volgens Keuringsschema 2.1 dat sinds 1 oktober 2024 geldt. De Kansspelautoriteit houdt toezicht op de vergunninghouders.
Waar kan een vermoeden van illegaal aanbod worden gemeld?
Bij de Kansspelautoriteit. Die neemt meldingen over illegaal aanbod en fraude in ontvangst, en een melding kan ook anoniem worden gedaan.
Wat kan er bij een klacht over een aanbieder worden gedaan?
De eerste stap is de klantenservice of klachtenprocedure van de aanbieder zelf. Daarna kan het Juridisch Loket advies geven over het vervolg. Een vaste klachtenprocedure bij de KSA voor klachten over aanbieders bestaat niet.
